Kod UPC (Universal Product Code) to 12-cyfrowy kod kreskowy produktów używany przede wszystkim w USA i Kanadzie. Na opakowaniu widzisz go jako kreski z cyframi pod spodem – te cyfry to numer UPC, który jednoznacznie identyfikuje produkt. Od 2005 roku UPC jest częścią systemu GS1, a numer UPC to GTIN-12.
Poniżej wyjaśniamy, co to jest kod UPC, czym różnią się UPC-A i UPC-E, jak jest zbudowany i jak policzyć jego cyfrę kontrolną. (Ta strona dotyczy kodu kreskowego, nie operatora sieci kablowej UPC.)
W tym artykule omówimy:
- Co to jest kod UPC?
- UPC a EAN
- UPC-A i UPC-E
- Budowa kodu UPC-A
- Pierwsza cyfra kodu UPC
- Cyfra kontrolna
- Zastosowanie kodu UPC
Co to jest kod UPC?
UPC, czyli Universal Product Code, to pierwszy kod kreskowy zaprojektowany do znakowania towarów w sklepach. Opracował go w 1973 roku George Laurer z IBM, a amerykańskie supermarkety przyjęły go jako wspólny standard. 26 czerwca 1974 roku w supermarkecie Marsh w Troy (Ohio) zeskanowano pierwszy produkt z kodem UPC – paczkę gumy do żucia Wrigley's.
Numerami UPC zarządzała amerykańska organizacja UCC, a w Kanadzie ECCC. W 2005 roku obie weszły do globalnej organizacji GS1, a numery UPC i EAN zostały ujednolicone jako GTIN (Global Trade Item Number). Każdy numer UPC jest unikalny na całym świecie – tak samo jak numer EAN.
UPC a EAN
Europejski kod EAN powstał na bazie UPC i jest z nim zgodny: kod UPC-A to EAN-13 z zerem na początku (UPC 036000291452 = EAN 0036000291452). Dlatego czytniki przy kasie odczytują oba kody bez dodatkowych ustawień, a od 2005 roku sklepy w USA i Kanadzie muszą przyjmować także kody EAN-13. Polska firma, która eksportuje do USA, wystarczy jej więc numer EAN z GS1 Polska – jak go uzyskać, opisujemy w artykule jak uzyskać kod kreskowy na produkt?
UPC-A i UPC-E
- UPC-A – wersja pełna, 12 cyfr. Najczęściej spotykany kod UPC.
- UPC-E – wersja skrócona dla małych opakowań: zapisuje 6 cyfr, z których czytnik odtwarza pełny numer UPC-A, usuwając zera. Pod kodem drukuje się 8 cyfr: cyfrę systemu (0 lub 1), 6 cyfr danych i cyfrę kontrolną. Nie każdy numer UPC-A da się skrócić – tylko taki, który ma odpowiednio rozmieszczone zera.
Budowa kodu UPC-A
Kod UPC-A ma szerokość 95 modułów (najwęższych elementów):
- linie ochronne na początku, w środku i na końcu kodu – dłuższe kreski, które dzielą kod na dwie połowy po 6 cyfr,
- cyfry – każda zajmuje 7 modułów i składa się z 2 kresek i 2 przerw o szerokości od 1 do 4 modułów,
- cyfry w lewej połowie zaczynają się od przerwy, a w prawej – od kreski. Dzięki temu czytnik wie, w którą stronę czyta, i odczyta kod także do góry nogami.
Numer UPC-A składa się z cyfry systemu numeracji, prefiksu firmy nadanego przez GS1 (zwykle 6–10 cyfr), numeru produktu i cyfry kontrolnej – razem 12 cyfr. Długość prefiksu firmy zależy od tego, ile produktów firma potrzebuje oznaczyć.
Pierwsza cyfra kodu UPC
Pierwsza cyfra UPC-A (cyfra systemu numeracji) mówi, jaki to rodzaj numeru:
| Cyfra | Znaczenie |
|---|---|
| 0, 1, 6, 7, 8, 9 | zwykłe produkty |
| 2 | produkty o zmiennej wadze, ważone i etykietowane w sklepie (numer lokalny) |
| 3 | leki i produkty medyczne – numer National Drug Code (USA) |
| 4 | numery do użytku wewnętrznego sklepu, np. karty lojalnościowe |
| 5 | kupony rabatowe (dziś zastępowane przez kody GS1 DataBar) |
Cyfra kontrolna
Ostatnia cyfra kodu UPC pozwala czytnikowi sprawdzić, czy odczytał numer poprawnie. Liczysz ją tak:
- Dodaj cyfry na pozycjach nieparzystych (1., 3., 5., 7., 9., 11.) i wynik pomnóż przez 3.
- Dodaj do tego cyfry na pozycjach parzystych (2., 4., 6., 8., 10.).
- Cyfra kontrolna to liczba, którą trzeba dodać do sumy, żeby dostać pełną dziesiątkę (gdy suma jest już pełną dziesiątką – 0).
Przykład dla numeru 03600029145: (0 + 6 + 0 + 2 + 1 + 5) × 3 = 42, do tego 3 + 0 + 0 + 9 + 4 = 16, razem 58. Do 60 brakuje 2, więc cyfra kontrolna to 2, a pełny kod UPC to 036000291452.
Czy wiesz, że...
- Pierwszy produkt z kodem UPC sprzedano 26 czerwca 1974 roku – była to paczka gumy do żucia Wrigley's.
- Kod EAN, używany w Europie, powstał na bazie UPC – UPC-A to EAN-13 z zerem na początku.
- Od 2005 roku UPC i EAN to jeden system numerów GTIN zarządzany przez GS1.
Zastosowanie kodu UPC
- Kasa w sklepie – kod UPC skanuje się przy sprzedaży, a system kasowy pobiera z bazy nazwę i cenę produktu.
- Magazyn i zapasy – każdy odczyt przy sprzedaży i dostawie aktualizuje stan magazynowy.
- Sprzedaż w USA i Kanadzie – UPC jest tam podstawowym kodem produktu, także na platformach sprzedażowych.
Do końca 2027 roku sklepy mają odczytywać przy kasie także kody 2D z numerem GTIN – np. kod QR w standardzie GS1 Digital Link (inicjatywa GS1 Sunrise 2027).
Kod UPC-A lub UPC-E przygotujesz za darmo – darmowy generator kodów kreskowych HDWR sam policzy cyfrę kontrolną i zapisze kod jako PNG, SVG albo PDF.
Skanujesz albo drukujesz kody UPC i EAN?
Sprzęt HDWR do kodów kreskowych – czytniki odczytają UPC i EAN przy kasie i w magazynie, a drukarka termiczna wydrukuje etykiety bez tuszu i tonera.
Podsumowanie
Kod UPC to 12-cyfrowy kod kreskowy produktów z USA i Kanady, pierwszy taki kod w historii handlu. Ma wersję pełną UPC-A i skróconą UPC-E, cyfrę kontrolną liczoną modulo 10 i jest w pełni zgodny z kodem EAN-13. Numer UPC to dziś GTIN-12 w globalnym systemie GS1.
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google