ISBN (International Standard Book Number, Międzynarodowy Znormalizowany Numer Książki) to unikalny numer nadawany każdemu wydaniu książki. Na okładce zobaczysz go dwa razy: jako numer ISBN z myślnikami i jako kod kreskowy ISBN – kod EAN-13 zaczynający się od 978 lub 979.
Poniżej wyjaśniamy, co to jest ISBN, jak jest zbudowany, co oznacza 978 w kodzie kreskowym, czym jest eISBN i jak uzyskać numer w Polsce.
W tym artykule omówimy:
- Co to jest numer ISBN?
- Budowa numeru ISBN
- Co oznacza 978 w kodzie kreskowym?
- ISBN dla e-booka (eISBN)
- Jak uzyskać ISBN w Polsce?
- Zastosowanie kodu ISBN
- Czym odczytać kod ISBN z książki?
Co to jest numer ISBN?
System ISBN powstał pod koniec lat 60. w Wielkiej Brytanii, a w 1970 roku opisała go norma ISO 2108. Od 1 stycznia 2007 roku numer ISBN ma 13 cyfr (wcześniej 10). Numer nadaje się każdemu wydaniu osobno: twarda i miękka oprawa, audiobook i e-book tej samej książki mają różne numery ISBN.
Budowa numeru ISBN
13-cyfrowy numer ISBN, np. 978-83-7469-123-9 (przykładowy), składa się z pięciu części:
- Prefiks 978 lub 979 – oznacza, że to książka.
- Grupa – kraj lub obszar językowy, np. 0 i 1 to kraje anglojęzyczne, 83 to Polska.
- Numer wydawcy – im większy wydawca, tym krótszy numer (zostaje więcej cyfr na tytuły).
- Numer tytułu – konkretne wydanie książki.
- Cyfra kontrolna – liczona tak samo jak w kodzie EAN: cyfry na pozycjach parzystych mnożysz przez 3, sumujesz wszystko i dopełniasz do pełnej dziesiątki.
Stare 10-cyfrowe numery ISBN miały cyfrę kontrolną liczoną modulo 11 – dlatego mogły kończyć się literą X (oznaczającą 10). Przy przejściu na ISBN-13 dodano prefiks 978 i przeliczono cyfrę kontrolną.
Co oznacza 978 w kodzie kreskowym?
Kod kreskowy zaczynający się od 978 lub 979 oznacza książkę – a nie kraj pochodzenia, jak w zwykłych kodach EAN. GS1 przydzieliło te prefiksy systemowi ISBN jako „krainę książek” (Bookland). Podobnie 977 oznacza czasopismo z numerem ISSN, a 979-0 – nuty z numerem ISMN.
ISBN a EAN: kod kreskowy ISBN to zwykły kod EAN-13, więc odczyta go każdy czytnik i kasa w księgarni. Książka nie potrzebuje osobnego numeru od GS1 – jej numer EAN to po prostu ISBN. Na okładkach z USA obok kodu bywa jeszcze mały, 5-cyfrowy kod z ceną.
ISBN dla e-booka (eISBN)
„eISBN” to potoczna nazwa numeru ISBN nadanego wydaniu elektronicznemu. Nie jest to osobny system: e-book dostaje zwykły 13-cyfrowy ISBN, ale inny niż wersja papierowa – a często osobny dla każdego formatu (EPUB, MOBI, PDF).
Jak uzyskać ISBN w Polsce?
W Polsce numery ISBN nadaje Krajowe Biuro ISBN w Bibliotece Narodowej – bezpłatnie, na wniosek wydawcy (także osoby wydającej książkę samodzielnie). Wydawca dostaje pulę numerów i przydziela je kolejnym tytułom. Kod kreskowy z numeru ISBN zrobisz sam – generator kodów EAN HDWR ma osobny format ISBN: wpisujesz numer z myślnikami, a kod EAN-13 z cyfrą kontrolną i numerem ISBN nad kreskami powstaje od razu.
Zastosowanie kodu ISBN
- Sprzedaż i dystrybucja – księgarnie, hurtownie i sklepy internetowe identyfikują po ISBN tytuł, wydanie i format.
- Katalogi i bibliografie – biblioteki i bazy danych opisują książki numerem ISBN.
ISBN identyfikuje tytuł, a nie konkretny egzemplarz, dlatego biblioteki naklejają na książki własne kody: w Wielkiej Brytanii często Telepen, a w USA Codabar.
Czy wiesz, że...
- Polska ma w systemie ISBN grupę 83 – numery polskich książek zaczynają się od 978-83.
- Czasopisma mają w kodzie kreskowym prefiks 977 i numer ISSN, a nie ISBN.
- Stary 10-cyfrowy ISBN mógł kończyć się literą X – oznaczała cyfrę kontrolną 10.
Czym odczytać kod ISBN z książki?
Kod ISBN to kod EAN-13, więc odczyta go każdy czytnik kodów kreskowych 1D i 2D. W bibliotekach kłopot sprawia folia ochronna na okładce – odbija światło, dlatego warto wybrać czytnik obrazowy, który radzi sobie z błyszczącymi powierzchniami.
Prowadzisz księgarnię albo bibliotekę?
Sprzęt HDWR do kodów kreskowych – czytniki odczytają ISBN z okładek, także zafoliowanych, a drukarka termiczna wydrukuje etykiety bez tuszu i tonera.
Podsumowanie
Numer ISBN to 13-cyfrowy identyfikator wydania książki, zapisywany na okładce kodem EAN-13 z prefiksem 978 lub 979. Składa się z prefiksu, grupy (83 = Polska), numeru wydawcy, numeru tytułu i cyfry kontrolnej. W Polsce nadaje go bezpłatnie Biblioteka Narodowa, a e-book dostaje osobny numer ISBN.
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google