1 karat to 0,2 g – ale tylko wtedy, gdy mowa o masie kamieni szlachetnych. Karat złota oznacza coś innego: czystość stopu w 24 częściach, więc złoto 14-karatowe to w Polsce próba 585, a 18-karatowe – próba 750. Uncja trojańska, w której notuje się ceny złota, waży 31,1 g. Poniżej wyjaśniamy próby złota i srebra według Prawa probierczego, cechy probiercze, przeliczanie jednostek i to, jak samodzielnie zważyć złoto.
W tym artykule omówimy:
- Karat ile to gram? Dwa różne karaty
- Próby złota w Polsce – 999, 750, 585, 333
- Próby srebra, platyny i palladu – co to jest próba 925?
- Jak sprawdzić próbę – cechy probiercze
- Uncja trojańska ile to gram i inne jednostki
- Ile czystego złota jest w biżuterii?
- Jak zważyć złoto i biżuterię
- Waga w skupie złota i u jubilera – legalizacja
- Najczęstsze pytania
Karat ile to gram? Dwa różne karaty
| Karat | Co mierzy | Wartość | Przykład |
|---|---|---|---|
| karat metryczny (ct) | masę kamieni szlachetnych | 1 ct = 0,2 g = 200 mg | diament 0,5 ct waży 0,1 g |
| karat złota (k, kt) | czystość stopu | 1 k = 1/24 masy stopu | 14 k ≈ 14/24 czystego złota ≈ próba 585 |
Karat metryczny jest w Polsce legalną jednostką miary, ale wolno go używać wyłącznie do masy kamieni szlachetnych (rozporządzenie w sprawie legalnych jednostek miar, Dz.U. 2020 poz. 1024). Złota w karatach się nie waży – jego masę podaje się w gramach, a karat złota mówi tylko, ile w stopie jest czystego metalu. 5 ct to więc 1 g diamentu, a nie złota.
Próby złota w Polsce – 999, 750, 585, 333
Próba to stosunek masy czystego metalu do masy stopu, wyrażony w częściach tysięcznych – próba 585 znaczy 585 g czystego złota w kilogramie stopu. Ustawowe próby złota wymienia art. 24 Prawa probierczego (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 536, ISAP):
| Próba | Cyfra w polskiej cesze | Czystego złota | Ok. karatów | Gdzie się spotyka |
|---|---|---|---|---|
| 999 | 0 | 99,9% | 24 k | sztabki, monety bulionowe |
| 960 | 1 | 96,0% | 23 k | rzadko, wyroby specjalne |
| 750 | 2 | 75,0% | 18 k | biżuteria wyższej klasy, obrączki |
| 585 | 3 | 58,5% | 14 k | najpopularniejsza próba biżuterii w Polsce |
| 500 | 4 | 50,0% | 12 k | rzadko |
| 375 | 5 | 37,5% | 9 k | tańsza biżuteria, częsta w Wielkiej Brytanii |
| 333 | 6 | 33,3% | 8 k | najtańsza biżuteria, popularna w Niemczech |
Najwyższa próba złota to 999. Przeliczenie karatów na próbę (karaty ÷ 24 × 1000) jest konwencją branżową i nie zawsze trafia dokładnie w polską próbę. Według art. 13 Prawa probierczego stop o zawartości między dwiema próbami oznacza się niższą z nich – dlatego złoto 22-karatowe (916,7‰) dostaje w Polsce próbę 750, a stop o zawartości dokładnie 14/24 (583,3‰) – próbę 500. Wyroby z próbą 585 mają więc zawsze odrobinę więcej niż 14/24 złota.
Próba złota 585 – złoto 14-karatowe
Próba złota 585 oznacza 58,5% czystego złota w stopie, a resztę stanowią srebro, miedź i inne dodatki, które utwardzają metal. To najpopularniejsza próba biżuterii w Polsce – łańcuszki, obrączki i pierścionki z cechą „3” są właśnie z tego stopu.
Próba złota 750 – złoto 18-karatowe
Próba złota 750 to 75% czystego złota. Stop jest bardziej żółty, ale i bardziej miękki niż 585, dlatego stosuje się go w droższej biżuterii, obrączkach i oprawach kamieni.
Próba złota 375 i 333 – złoto 9- i 8-karatowe
Próba złota 375 zawiera 37,5% złota, a próba złota 333 – 33,3%. To najtańsze stopy: twarde i odporne na zarysowania, ale o jaśniejszym kolorze i mniejszej wartości kruszcu. Pierścionek próby 333 o masie 3 g zawiera ok. 1 g czystego złota.
Próby srebra, platyny i palladu – co to jest próba 925?
| Metal | Próby ustawowe | Najpopularniejsza |
|---|---|---|
| srebro | 999, 925, 875, 830, 800 | 925 – tzw. srebro szterlingowe |
| platyna | 999, 950, 850 | 950 |
| pallad | 999, 850, 500 | – |
Próba 925 to próba srebra, nie złota. Wyszukiwana „próba złota 925” to częsta pomyłka – takiej próby złota nie ma. Pierścionek z cechą 925 jest srebrny, nawet jeśli jest złocony – złocenie to cienka warstwa, która nie zmienia próby wyrobu.
Jak sprawdzić próbę – cechy probiercze
Wyrób z metalu szlachetnego może być w Polsce sprzedawany, jeśli ma polską cechę probierczą, cechę uznawaną na podstawie umowy międzynarodowej (np. wspólny znak konwencji wiedeńskiej CCM) albo cechę, z którą dopuszczono go do obrotu w innym kraju UE lub EOG. Cechy nadają dwa okręgowe urzędy probiercze – w Warszawie i Krakowie – oraz ich 8 wydziałów zamiejscowych.
- Złoto – głowa rycerza w sześciokącie, obok litera urzędu i cyfra 0–6, czyli kod próby z tabeli wyżej (np. 3 = 585). To nie jest liczba karatów.
- Srebro – głowa kobiety w chustce i pełna liczba próby, np. 925.
- Platyna – głowa konia, pallad – głowa wyżła, obie z liczbą próby.
Wizerunki wszystkich cech pokazuje Okręgowy Urząd Probierczy w Warszawie. Bardzo lekkie wyroby nie muszą mieć cechy: złote i platynowe poniżej 1 g, srebrne poniżej 5 g. Muszą jednak mieć próbę zgodną z ustawową i znak producenta, a na metce – próbę i masę. Liczba „585” wybita przez producenta bez cechy urzędu to tylko deklaracja; pewność daje cecha albo badanie w urzędzie probierczym.
Uncja trojańska ile to gram i inne jednostki
Ceny złota, srebra i platyny na giełdach podaje się w uncjach trojańskich. Uncji nie należy mylić z uncją „kuchenną” (avoirdupois), która jest lżejsza. Wartości według NIST Handbook 44:
| Jednostka | W gramach | Gdzie się używa |
|---|---|---|
| uncja trojańska (oz t) | 31,1035 g | złoto, srebro, platyna – ceny giełdowe, sztabki, monety |
| ½ uncji / ¼ uncji / 1/10 uncji | 15,55 g / 7,78 g / 3,11 g | mniejsze monety bulionowe |
| uncja zwykła (oz) | 28,3495 g | kuchnia, poczta, towary w USA i Wielkiej Brytanii |
| pennyweight (dwt) | 1,5552 g | jubilerstwo w USA; 20 dwt = 1 oz t |
| gran (gr) | 0,0648 g | proch i pociski w USA; 480 gr = 1 oz t |
| karat metryczny (ct) | 0,2 g | diamenty i kamienie szlachetne |
1 kg złota to ok. 32,15 uncji trojańskich. Inne przeliczenia zrobisz w naszym narzędziu przelicznik uncji na gramy.
Ile czystego złota jest w biżuterii?
Wystarczy pomnożyć masę wyrobu przez próbę:
czyste złoto = masa wyrobu × próba ÷ 1000
- łańcuszek 10 g próby 585 → 10 × 0,585 = 5,85 g czystego złota,
- obrączka 5 g próby 750 → 3,75 g,
- pierścionek 3 g próby 333 → ok. 1 g.
Wartość kruszcu to wynik pomnożony przez cenę 1 g czystego złota. Skup płaci zwykle mniej niż cena giełdowa, a przy biżuterii z kamieniami ich masę trzeba odjąć. Błąd ważenia 0,1 g przy łańcuszku próby 585 to ok. 0,06 g czystego złota – gdy gram złota kosztuje kilkaset złotych, to już kilkadziesiąt złotych różnicy.
Jak zważyć złoto i biżuterię
- Wybierz wagę z działką 0,01 g – do biżuterii i złomu złota wystarczy waga jubilerska o udźwigu 100–500 g. Do kamieni szlachetnych lepsza jest działka 0,001 g i jednostka ct.
- Postaw ją stabilnie – na twardym, równym blacie, z dala od przeciągu i klimatyzacji; przy działce 0,01 g wynik zmienia nawet oddech nad szalką.
- Odczekaj i wyzeruj – włączona waga powinna się nagrzać kilka minut; potem pusta szalka, ZERO lub TARE.
- Sprawdź odważnikiem – wiele wag ma w zestawie odważnik kalibracyjny; jeśli wynik odbiega, wykonaj kalibrację według instrukcji.
- Waż w pojemniku – łańcuszek czy kolczyki połóż do małej miseczki, wytaruj ją wcześniej i odczytaj wynik dopiero wtedy, gdy zniknie wskaźnik niestabilności.
Do pracy w terenie przyda się waga kieszonkowa z klapką, a do odważania drobnych ilości w pracowni – waga gramowa z osłoną przeciwpodmuchową. Jak działa sama waga i czym jest tara, opisujemy w poradniku rodzaje wag i jak działa waga.

Waga w skupie złota i u jubilera – legalizacja
Gdy cena dla klienta zależy od masy – w skupie złota, lombardzie, komisie czy przy sprzedaży biżuterii na wagę – waga musi mieć ważną legalizację lub ocenę zgodności. W zakładach jubilerskich zwykle stosuje się wagi klasy II (wysokiej dokładności). Do wyceny „dla siebie”, kontroli w pracowni i hobby legalizacja nie jest potrzebna. Terminy, koszty i kary opisujemy w artykule legalizacja wagi.
Najczęstsze pytania
Karat ile to gram?
1 karat to dokładnie 0,2 g (200 mg) – tyle waży karat metryczny, w którym waży się diamenty i kamienie szlachetne. Karat złota nie jest jednostką masy – określa czystość stopu w 24 częściach.
14-karatowe złoto – jaka to próba?
W Polsce złoto 14-karatowe to próba 585 (58,5% czystego złota). 18 k to próba 750, a 9 k – próba 375.
18-karatowe złoto – jaka to próba?
Złoto 18-karatowe to w Polsce próba 750, czyli 75% czystego złota. Stop 22-karatowy również dostaje próbę 750, bo polskie przepisy nie znają próby 916 – oznacza się go najbliższą niższą próbą.
Jaka jest najwyższa próba złota?
999, czyli 99,9% czystego złota – to złoto inwestycyjne (sztabki, monety). Wśród biżuterii najwyższa popularna próba to 750.
Próba 925 – czy to złoto?
Nie. 925 to próba srebra (92,5% srebra). Polskie próby złota to 999, 960, 750, 585, 500, 375 i 333.
Uncja złota ile to gram?
Uncja trojańska, w której podaje się cenę złota, to 31,1035 g. Zwykła uncja (avoirdupois) waży 28,35 g.
Jak sprawdzić, czy złoto jest prawdziwe?
Najpierw poszukaj cechy probierczej (w Polsce: głowa rycerza i cyfra 0–6) lub znaku CCM. Pewną odpowiedź daje badanie w okręgowym urzędzie probierczym – sam magnes czy waga nie potwierdzą próby.