Przejdź do głównej treści

Karat ile to gram – próby złota i uncja trojańska oraz jak czytać oznaczenia i ważyć złoto

1 karat to 0,2 g – ale tylko wtedy, gdy mowa o masie kamieni szlachetnych. Karat złota oznacza coś innego: czystość stopu w 24 częściach, więc złoto 14-karatowe to w Polsce próba 585, a 18-karatowe – próba 750. Uncja trojańska, w której notuje się ceny złota, waży 31,1 g. Poniżej wyjaśniamy próby złota i srebra według Prawa probierczego, cechy probiercze, przeliczanie jednostek i to, jak samodzielnie zważyć złoto.

W tym artykule omówimy:

Karat ile to gram? Dwa różne karaty

KaratCo mierzyWartośćPrzykład
karat metryczny (ct)masę kamieni szlachetnych1 ct = 0,2 g = 200 mgdiament 0,5 ct waży 0,1 g
karat złota (k, kt)czystość stopu1 k = 1/24 masy stopu14 k ≈ 14/24 czystego złota ≈ próba 585

Karat metryczny jest w Polsce legalną jednostką miary, ale wolno go używać wyłącznie do masy kamieni szlachetnych (rozporządzenie w sprawie legalnych jednostek miar, Dz.U. 2020 poz. 1024). Złota w karatach się nie waży – jego masę podaje się w gramach, a karat złota mówi tylko, ile w stopie jest czystego metalu. 5 ct to więc 1 g diamentu, a nie złota.

Próby złota w Polsce – 999, 750, 585, 333

Próba to stosunek masy czystego metalu do masy stopu, wyrażony w częściach tysięcznych – próba 585 znaczy 585 g czystego złota w kilogramie stopu. Ustawowe próby złota wymienia art. 24 Prawa probierczego (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 536, ISAP):

PróbaCyfra w polskiej ceszeCzystego złotaOk. karatówGdzie się spotyka
999099,9%24 ksztabki, monety bulionowe
960196,0%23 krzadko, wyroby specjalne
750275,0%18 kbiżuteria wyższej klasy, obrączki
585358,5%14 knajpopularniejsza próba biżuterii w Polsce
500450,0%12 krzadko
375537,5%9 ktańsza biżuteria, częsta w Wielkiej Brytanii
333633,3%8 knajtańsza biżuteria, popularna w Niemczech

Najwyższa próba złota to 999. Przeliczenie karatów na próbę (karaty ÷ 24 × 1000) jest konwencją branżową i nie zawsze trafia dokładnie w polską próbę. Według art. 13 Prawa probierczego stop o zawartości między dwiema próbami oznacza się niższą z nich – dlatego złoto 22-karatowe (916,7‰) dostaje w Polsce próbę 750, a stop o zawartości dokładnie 14/24 (583,3‰) – próbę 500. Wyroby z próbą 585 mają więc zawsze odrobinę więcej niż 14/24 złota.

Próba złota 585 – złoto 14-karatowe

Próba złota 585 oznacza 58,5% czystego złota w stopie, a resztę stanowią srebro, miedź i inne dodatki, które utwardzają metal. To najpopularniejsza próba biżuterii w Polsce – łańcuszki, obrączki i pierścionki z cechą „3” są właśnie z tego stopu.

Próba złota 750 – złoto 18-karatowe

Próba złota 750 to 75% czystego złota. Stop jest bardziej żółty, ale i bardziej miękki niż 585, dlatego stosuje się go w droższej biżuterii, obrączkach i oprawach kamieni.

Próba złota 375 i 333 – złoto 9- i 8-karatowe

Próba złota 375 zawiera 37,5% złota, a próba złota 333 – 33,3%. To najtańsze stopy: twarde i odporne na zarysowania, ale o jaśniejszym kolorze i mniejszej wartości kruszcu. Pierścionek próby 333 o masie 3 g zawiera ok. 1 g czystego złota.

Próby srebra, platyny i palladu – co to jest próba 925?

MetalPróby ustawoweNajpopularniejsza
srebro999, 925, 875, 830, 800925 – tzw. srebro szterlingowe
platyna999, 950, 850950
pallad999, 850, 500–

Próba 925 to próba srebra, nie złota. Wyszukiwana „próba złota 925” to częsta pomyłka – takiej próby złota nie ma. Pierścionek z cechą 925 jest srebrny, nawet jeśli jest złocony – złocenie to cienka warstwa, która nie zmienia próby wyrobu.

Jak sprawdzić próbę – cechy probiercze

Wyrób z metalu szlachetnego może być w Polsce sprzedawany, jeśli ma polską cechę probierczą, cechę uznawaną na podstawie umowy międzynarodowej (np. wspólny znak konwencji wiedeńskiej CCM) albo cechę, z którą dopuszczono go do obrotu w innym kraju UE lub EOG. Cechy nadają dwa okręgowe urzędy probiercze – w Warszawie i Krakowie – oraz ich 8 wydziałów zamiejscowych.

  • Złoto – głowa rycerza w sześciokącie, obok litera urzędu i cyfra 0–6, czyli kod próby z tabeli wyżej (np. 3 = 585). To nie jest liczba karatów.
  • Srebro – głowa kobiety w chustce i pełna liczba próby, np. 925.
  • Platyna – głowa konia, pallad – głowa wyżła, obie z liczbą próby.

Wizerunki wszystkich cech pokazuje Okręgowy Urząd Probierczy w Warszawie. Bardzo lekkie wyroby nie muszą mieć cechy: złote i platynowe poniżej 1 g, srebrne poniżej 5 g. Muszą jednak mieć próbę zgodną z ustawową i znak producenta, a na metce – próbę i masę. Liczba „585” wybita przez producenta bez cechy urzędu to tylko deklaracja; pewność daje cecha albo badanie w urzędzie probierczym.

Animacja: ważenie biżuterii na wadze precyzyjnej z dokładnością 0,01 g

Uncja trojańska ile to gram i inne jednostki

Ceny złota, srebra i platyny na giełdach podaje się w uncjach trojańskich. Uncji nie należy mylić z uncją „kuchenną” (avoirdupois), która jest lżejsza. Wartości według NIST Handbook 44:

JednostkaW gramachGdzie się używa
uncja trojańska (oz t)31,1035 gzłoto, srebro, platyna – ceny giełdowe, sztabki, monety
½ uncji / ¼ uncji / 1/10 uncji15,55 g / 7,78 g / 3,11 gmniejsze monety bulionowe
uncja zwykła (oz)28,3495 gkuchnia, poczta, towary w USA i Wielkiej Brytanii
pennyweight (dwt)1,5552 gjubilerstwo w USA; 20 dwt = 1 oz t
gran (gr)0,0648 gproch i pociski w USA; 480 gr = 1 oz t
karat metryczny (ct)0,2 gdiamenty i kamienie szlachetne

1 kg złota to ok. 32,15 uncji trojańskich. Inne przeliczenia zrobisz w naszym narzędziu przelicznik uncji na gramy.

Ile czystego złota jest w biżuterii?

Wystarczy pomnożyć masę wyrobu przez próbę:

czyste złoto = masa wyrobu × próba ÷ 1000

  • łańcuszek 10 g próby 585 → 10 × 0,585 = 5,85 g czystego złota,
  • obrączka 5 g próby 750 → 3,75 g,
  • pierścionek 3 g próby 333 → ok. 1 g.

Wartość kruszcu to wynik pomnożony przez cenę 1 g czystego złota. Skup płaci zwykle mniej niż cena giełdowa, a przy biżuterii z kamieniami ich masę trzeba odjąć. Błąd ważenia 0,1 g przy łańcuszku próby 585 to ok. 0,06 g czystego złota – gdy gram złota kosztuje kilkaset złotych, to już kilkadziesiąt złotych różnicy.

Jak zważyć złoto i biżuterię

  1. Wybierz wagę z działką 0,01 g – do biżuterii i złomu złota wystarczy waga jubilerska o udźwigu 100–500 g. Do kamieni szlachetnych lepsza jest działka 0,001 g i jednostka ct.
  2. Postaw ją stabilnie – na twardym, równym blacie, z dala od przeciągu i klimatyzacji; przy działce 0,01 g wynik zmienia nawet oddech nad szalką.
  3. Odczekaj i wyzeruj – włączona waga powinna się nagrzać kilka minut; potem pusta szalka, ZERO lub TARE.
  4. Sprawdź odważnikiem – wiele wag ma w zestawie odważnik kalibracyjny; jeśli wynik odbiega, wykonaj kalibrację według instrukcji.
  5. Waż w pojemniku – łańcuszek czy kolczyki połóż do małej miseczki, wytaruj ją wcześniej i odczytaj wynik dopiero wtedy, gdy zniknie wskaźnik niestabilności.

Do pracy w terenie przyda się waga kieszonkowa z klapką, a do odważania drobnych ilości w pracowni – waga gramowa z osłoną przeciwpodmuchową. Jak działa sama waga i czym jest tara, opisujemy w poradniku rodzaje wag i jak działa waga.

Kieszonkowa waga precyzyjna z klapką – ważenie biżuterii z dokładnością 0,01 g

Waga w skupie złota i u jubilera – legalizacja

Gdy cena dla klienta zależy od masy – w skupie złota, lombardzie, komisie czy przy sprzedaży biżuterii na wagę – waga musi mieć ważną legalizację lub ocenę zgodności. W zakładach jubilerskich zwykle stosuje się wagi klasy II (wysokiej dokładności). Do wyceny „dla siebie”, kontroli w pracowni i hobby legalizacja nie jest potrzebna. Terminy, koszty i kary opisujemy w artykule legalizacja wagi.

Najczęstsze pytania

Karat ile to gram?

1 karat to dokładnie 0,2 g (200 mg) – tyle waży karat metryczny, w którym waży się diamenty i kamienie szlachetne. Karat złota nie jest jednostką masy – określa czystość stopu w 24 częściach.

14-karatowe złoto – jaka to próba?

W Polsce złoto 14-karatowe to próba 585 (58,5% czystego złota). 18 k to próba 750, a 9 k – próba 375.

18-karatowe złoto – jaka to próba?

Złoto 18-karatowe to w Polsce próba 750, czyli 75% czystego złota. Stop 22-karatowy również dostaje próbę 750, bo polskie przepisy nie znają próby 916 – oznacza się go najbliższą niższą próbą.

Jaka jest najwyższa próba złota?

999, czyli 99,9% czystego złota – to złoto inwestycyjne (sztabki, monety). Wśród biżuterii najwyższa popularna próba to 750.

Próba 925 – czy to złoto?

Nie. 925 to próba srebra (92,5% srebra). Polskie próby złota to 999, 960, 750, 585, 500, 375 i 333.

Uncja złota ile to gram?

Uncja trojańska, w której podaje się cenę złota, to 31,1035 g. Zwykła uncja (avoirdupois) waży 28,35 g.

Jak sprawdzić, czy złoto jest prawdziwe?

Najpierw poszukaj cechy probierczej (w Polsce: głowa rycerza i cyfra 0–6) lub znaku CCM. Pewną odpowiedź daje badanie w okręgowym urzędzie probierczym – sam magnes czy waga nie potwierdzą próby.

Komentarze do wpisu (0)

Napisz komentarz

Dołącz do naszego newslettera i zgarnij 20 zł rabatu. Zapisz się teraz!