Od 13 grudnia 2024 r. zacznie obowiązywać nowe rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 z 10 maja 2023 r., dotyczące ogólnego bezpieczeństwa produktów. General Product Safety Regulation (GPSR) zastąpi dotychczasową Dyrektywę 2001/95/WE z 3 grudnia 2001 r., która regulowała kwestie bezpieczeństwa produktów na poziomie unijnym.
- Dlaczego wprowadzono nowe przepisy?
- Zakres stosowania rozporządzenia GPSR
- Formalizacja procedury odzyskiwania produktów
- Nowe kryteria oceny bezpieczeństwa produktów
- Środki ochrony konsumentów w przypadku produktów niebezpiecznych
- Nowe role i obowiązki – osoba odpowiedzialna i upoważniony przedstawiciel
- Wymogi dla produktów sprzedawanych online
Nowe regulacje są odpowiedzią na wyzwania związane z cyfryzacją, postępem technologicznym i rosnącym udziałem sprzedaży online, który obecnie przekracza 20% całkowitej sprzedaży. Dodatkowo, GPSR ma usprawnić proces wycofywania z rynku produktów uznanych za niebezpieczne.
Zakres stosowania rozporządzenia GPSR
GPSR obejmuje wszystkie produkty konsumenckie dostępne na rynku UE, w tym sprzedawane online. Dotyczy zarówno produktów nowych, jak i używanych, naprawionych lub odnowionych, z wyjątkiem tych, które wymagają naprawy przed użyciem, pod warunkiem ich odpowiedniego oznaczenia. Wyłączone z regulacji są m.in. leki, produkty spożywcze, pasze oraz antyki.
Formalizacja procedury odzyskiwania produktów
Nowe przepisy określają zasady informowania o odzyskaniu produktów niebezpiecznych. Dystrybutor, importer lub producent musi w takich przypadkach podjąć działania, takie jak np. wycofanie produktu z obrotu. Powiadomienie o odzyskaniu powinno być dostępne w zrozumiałym dla konsumentów języku, zawierać nagłówek typu „Odzyskanie produktu ze względów bezpieczeństwa”, szczegóły dotyczące produktu, zakres zagrożenia oraz informacje o dostępnych środkach ochrony prawnej i danych kontaktowych.
Nowe kryteria oceny bezpieczeństwa produktów
GPSR wprowadza nowe kryteria oceny bezpieczeństwa, uwzględniające m.in.:
- Wygląd produktu, który może zachęcać do niewłaściwego użycia.
- Funkcje cyberbezpieczeństwa chroniące przed działaniami osób trzecich. Regulacje dotyczą także produktów ewoluujących, uczących się oraz wykorzystujących sztuczną inteligencję czy funkcje predykcyjne.
Środki ochrony konsumentów w przypadku produktów niebezpiecznych
Importerzy i dystrybutorzy mają obowiązek podjęcia działań w przypadku uznania produktu za niebezpieczny, w tym jego wycofania z rynku. Jeśli produkt zostanie odzyskany od konsumenta, muszą zaoferować co najmniej dwa z poniższych środków ochrony:
- Naprawę produktu,
- Wymianę na bezpieczny odpowiednik o podobnej wartości i jakości,
- Zwrot pełnej ceny zapłaconej przez konsumenta.
W wyjątkowych sytuacjach można zaproponować jeden środek, jeśli inne są niewykonalne lub generują nieproporcjonalne koszty.
Nowe role i obowiązki – osoba odpowiedzialna i upoważniony przedstawiciel
Rozporządzenie wprowadza pojęcie „osoby odpowiedzialnej”, która musi mieć siedzibę w UE. Do jej zadań należy współpraca z organami nadzoru rynku i zgłaszanie wypadków związanych z produktami w przypadku braku siedziby producenta w UE. Dodatkowo, producent może wyznaczyć upoważnionego przedstawiciela odpowiedzialnego za monitorowanie zagrożeń i współpracę z władzami.
Wymogi dla produktów sprzedawanych online
Oferta produktów sprzedawanych online musi zawierać:
- Dane producenta, takie jak imię i nazwisko, nazwa handlowa lub znak towarowy oraz adres pocztowy i e-mailowy do kontaktu.
- W przypadku braku siedziby producenta w UE – dane osoby odpowiedzialnej, w tym imię i nazwisko lub nazwę, adres pocztowy i e-mailowy.
- Szczegółowe informacje identyfikujące produkt, takie jak obraz, rodzaj oraz inne oznaczenia.
- Ostrzeżenia i informacje o bezpieczeństwie wymagane przez GPSR lub inne przepisy unijne, podane w języku zrozumiałym dla konsumentów, zależnym od kraju sprzedaży, i umieszczone na opakowaniu lub w dokumentacji dołączonej do produktu.
Podsumowanie
Rozporządzenie GPSR, które zastępuje Dyrektywę 2001/95/WE, wejdzie w życie 13 grudnia 2024 r., wprowadzając nowe zasady bezpieczeństwa produktów na rynku UE. Obejmuje szeroki zakres produktów, w tym sprzedawanych online, z wyłączeniem m.in. leków i antyków. Przepisy formalizują procedury odzyskiwania niebezpiecznych produktów, nakładają obowiązek jasnego informowania konsumentów oraz definiują nowe kryteria oceny bezpieczeństwa, uwzględniające funkcje cyberbezpieczeństwa i technologie oparte na sztucznej inteligencji.
Importerzy i dystrybutorzy muszą zapewnić konsumentom środki ochrony, takie jak naprawa, wymiana produktu lub zwrot kosztów. Rozporządzenie wprowadza także obowiązek wyznaczenia „osoby odpowiedzialnej” z siedzibą w UE, która współpracuje z organami nadzoru. Dla sprzedaży online wymagane jest szczegółowe oznaczenie produktów, dane producenta lub osoby odpowiedzialnej oraz ostrzeżenia w języku konsumenta. GPSR ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa produktów i ochrony konsumentów.